Plastik Filozofi Deneyimi
Sanatın Doğal Kuramı
Özkan Eroğlu’nun plastik filozofi kuramı üzerine
Sanatın Doğal Kuramı plastik filozofi, plastik ve filozofi kelimeleriyle kendini dışavuran iki ana düşünme izleğinin adı olduğunu anlamam tüm kitabı okuyunca tüm kavramlar arasında gezinti yaparken anladığım bir şeydi. Kitap bir kuram kitabı olarak diğerlerinden ayrılıyor. Burada tüm sanatın hikaye ve yorumlarla örülmüş ağırlıklarını bir kenara atmayı öneriyor. Bunu yaparken filozofinin derinlikli ve sezgisel düşünceyi ilgilendiren yanlarına ulaşmadan önce görmenin ve görünüşün plastik dilini iyi anlamak gerektiğiyle yola çıkıyor. Formun ışık ve renkle kompozisyona ulaştığı resim diye gördüğümüz her şeyi içine alan bir alandan bahsediyor. Bu resim içinde sanatçının aurasını yansıtan her detayda ışık, renk, yüzey kombinasyonlarını görebilirsiniz. Özkan Eroğlu’nun doğal kuramı resmin alanını tamamen dönüşüme uğratıp bilinen resim okumaların yerine plastik bir inşayı izleyici gözün eleştirel bakışıyla yapar. Bu bakış yaratıcı sanatçının ekspresyonuyla buluştuğunda kolektif bir bakış kazanır. Sanatçının ekspresyonu resim alanında gerçek bir plastisiteyi içerdiğinde form kazanır. Canlı bir form özelliği gösterirse açık bir yapıt olarak titreşimlerini yaymaya başlar bütünsel bir beden olur. Sanat yapıtı beden olarak düşünmenin, hissetmenin, sezmenin itkilerini canlı bir varlık olarak yaşamaya başlar. Yaşayan doğa ile bütünleşmiş ve doğanın kendisi olmuştur.
Jung’un bu sanat değil doğadır sözünü de burada alıntılamalıyız. Plastik filozofi sadece devinimin kendisi değil izleyici gözü de bu deneyime ortak eder. Bu deneyimi yorumlayabilen görebilenler için sanatın algı kapıları açılır. Plastik filozofi bu algı kapılarını görünenden görünmeyene doğru soyut bir bakışı, fiziki yüzeyde görünür yaparak başarır. Bu durumda soyut sanata plastik filozofik bir deneyim diyebilir miyiz? Bu tamamen plastik filozofik gözle bakıldığında her yapıt için söylenebilecek bir tepkidir. Resim alanı varlıkla ilişkiye geçtiğimiz bir deneyim alanıdır. Plastik filozofi de ki plastik örgütlenme varoluşa formal bir varlık yaratır ve kolektif bakış ile yani izleyici gözle de sonsuz bir döngüye kavuşur.
Bu içsel bir bakış olduğu kadar varoluşsal sorudur. Paleolitik mağara resimlerini yorumladığı gibi “görünüş doğanın sunduğu formdur, öz ise bu formun ardındaki güç, yaşam ve tehlikedir. Bu nedenle çizilen bir bizon sadece bir hayvan değil, yaşamı tehdit eden ve yaşamı mümkün kılan bir güç odağıdır. Bu dönemde yaratıcılık görünüşü ritüel bir öze bağlama aracıdır. Resim bir benzetme değil, bir büyüdür, resmedilen şey sadece temsil edilmez çağrılır.” Sanatsal yaratıcılık, varlığın özüne inmede kullanılan mağara sanatçısına sorulan sorulardır. Mağara ressamının eylemi onu var eden içsel dünyasının resme dönüştürülmüş formudur. Orada ressamın arzularını, korkularını, kavrayış şeklini ve arkaik bilinç düzeyini görürsünüz. Gördüğünüz bir çizim veya benzetme değil varlığın iç ekspresyonudur. Sanatla varlıksal bağ kurma önerisidir.
Özkan Eroğlu’nun Plastik Filozofi kitabında sanat eserini yorumlamaya değil, onunla birlikte düşünmeye çalışır. Bu birliktelik sanatçının içinden başlayıp eser aracılığıyla kuramcının iç dünyasında devam eden dinamik bir düşünsel akışla mümkün olur. İşte bu nedenle kuramın dili hem estetik, hem filozofik, hem sezgisel, hem analitiktir. [1]
Varlık deneyimini içine alan sanatsal yaratma süreci ekspresyonu oluşturan psikolojinin bilinçdışı denen sorunlu alanıyla da işlerlik kazanıyor. Jung’un bilinç dışını büyük ölçüde topladığı kuram bu konuda tek bir kaynak gibi görünüyor. Plastik filozofinin bilinç dışı da bilinçle ilintili kişilerin arketipsel, iç güdüsel, simgesel davranışlarıyla ilgili yapıt okumalarını gerçekleştirir. Plastik açıdan bir kuramın bütünselliği içerisinde diğer kuramlarla olan yan yanalığı kuramın kolektif bir bütünsellikle rezonans halinde olmasıdır. Bu titreşim hem sanatçının hem kuramcının hem de izleyici gözün baktığı alanda gerçekleşen bir enerji fazlalığı, ruhsal estetik bir yönelimle titreşmesidir.
Eroğlu’nun yaşamı boyunca incelediği sanatçıların plastik filozofinin katmanlarında yerleşimini görebiliyoruz. Sanatçının iç ekspresyonu ve bakışı bu değerlendirmenin ana ölçütünü oluşturuyor. Sanatçının mistik, romantik, varoluşsal, metafizik, materyalist ve trajik bakışı sanatçının ontolojisini kurgular. Sanatçıların etkileyici tablolarının içindeki özü görebilmek plastik filozofinin ana konularından birini oluşturuyor.
Plastik filozofi, sanatın karanlık ve karmaşık yollarında yürürken zihnimizde bulduğumuz cevapların kendisidir. Sanat biliminin tutarlı bir nesnellik yerine yoruma açık bir var etme çabası olduğunun açık bir kanıtıdır. Çünkü bu kuramı uyguladığınızda kavramları karşıtlıklarıyla bölen onları çatıştıran, tez antitez zorlaması olmadan bir anlama biçimi öneren samimi ve içten olmaya teşvik eden bu deneyimin sonucunda ışığı yakmayı başaran bir izlekle karşı karşıyayız. Bu dinamik bakış sadece sanat yapıtlarına değil felsefi kuramlara da kendi gözünden bakmanın yöntemini gösteriyor. Sanat yapıtlarına uzunca zamandır geliştirdiği bu plastik düşünce yöntemiyle yaklaşan onunla bir deneyim alanı yaratan Eroğlu, metinlerinde okuyucunun gözünde canlı bir form olarak varolmasını sağlıyordu. Bu anlamda sanatın iki boyutlu mu üç boyutlu mu somut ya da somut mu olduğuna dair sorularda plastik filozofinin deneyimde canlandırabildiği kavramlar olarak karşılık buluyor.
Gözün bakışla çevrelendiği resim alanı, bakanın gözünden görülenin fenemenelojik ayrıntılarına kadar plastik ilerleyişini korkusuzca yürütmüştür. Sanatın tarihi, bilimi imgenin kuramsal kavrayışına ortak bir bakışla yaklaşmaya çalışmıştır. Plastik filozofi yarattığı bu dilsel kavrayışla sanatın tekdüze yargılarını, sanatın dışlayıcı unsurlarını sanata ve izleyici göze sorumluluk yükleyerek dönüştürür. Onları canlı yaşayan bir dünyanın form kazanmış bir şekli olarak yeniden duyumsanması gerektiğini söylüyor. Bu durumda eleştiri de plastik filozofinin içinde yer alan kuramın kendisiyle birleşmiş dilsel bir form kazanmıştır. Yapıtla enerji seviyesi yüksek bir bakışıma girmek eleştirden fazlasını yapıta söyler. Eleştiri söylemsel bir şeyken burada yaratıcı bir deneyimin adı, yapıtın kendisidir. Kitapta ki, yaratıcı sanatçıları plastik filozofik görmeyle ele alan bölümde yaratıcı sanatçı olmanın farklı yanlarının ontolojik bağlamla doğrudan ilişkiye geçmek olduğunu anlıyorsunuz. Bunu anlamanın yolu da kuramcının uzun yıllara dayanan deneyimini plastik filozofinin yolundan giderek izleyici gözle buluşturmuş olmasından kaynaklanıyor.
Plastik filozofi’nin birbirine bağlı, tesadüfi olmayan olayları kuramının içine katması onu sadece sanat denilen kalıplaşmış bir yargının içinden çıkararak yapar. Sanat anlatılarının misyonunu yitirdiği modern sonrası zamanlarda sanat bilimi sanat kuramlarını işler hale getirerek yok olmaktan kurtulabilir. Bu noktada fizik, psikoloji, kimya gibi diğer alanlarla da etkileşebilen bir kararlılık içinde sanat biliminin kendini yeniden inşa etmesi gerekir. Plastik filozofi felsefe tarihinden beslenen bir kuram yerine felsefeyi sanatın içinde bir ışık olarak yolu aydınlatan bir araç olarak görür. Sanatın kendi kavramlarını kullanarak kendi sözlüğünden bir görüş ortaya koyar. Bir kuramcı veya felsefeciden aktarıldığı için değil, sanat yapıtına filozofik bir görmede bulunduğu için felsefecilerin sanatla ilgili kuramları görme biçimleri önemlidir. Düşünsel rezonans, tamamen bu doğal akışı içerisinde plastik filozofinin organik bir hareket ettirenidir. Düşüncenin, soyut bir algıda titreşimler sayesinde bir kimlik veya karakter kazanmadan ışımasına yayılımını gerçekleştirmesini sağlar. Konuşulanların hiçbiri tek bir şeye bağlı olmak yerine sürekli bir devinimin içinde yaşamla buluşurlar. Eroğlu’nun Heraklietos ve Dinçer Yıldız’ın yorumladığı filozofik sezgi gibi kavramlar birer başlangıç olarak plastik filozofinin ortak alanında bir araya gelmiş anlam katmanlarıdır. Yaratıcı olmayı, varlığı yokluğu kendi düşünce çizgilerinde yorumlayan filozofların insanı ve dünyayı görme ve bakış boyutunda yorumladığı ortaklıklar, duygu yakınlıkları denebilir.
Kendisi başlı başına bir ışıma yaratan plastik filozofi, öznenin temsil ettiği resimsel bakışı optik olandan çıkarıp metafizik karşılıklarıyla birlikte tasarlamıştır. İç ve dış ayrımı yerine iç ve dışı birbiriyle titreşimli bir bütüne kavuşturma, büyük harflerle yazılan sanatı kültürel, hikaye edici, gücü gösteren, sembolik anlamları yerine salt canlı bir form olarak görmüştür. Kandinsky’nin form anlayışında yüzeyi tıpkı doğudaki nakkaşlar gibi değerlendiren bir resim anlayışını Kandinsky’nin tılsımlı gelen dünyasını gerekçeleriyle hakikatin bir parçası yaparak irdelemiştir. Sanatçının ekspresyonunun felsefedeki hakikat ve varlık kavramıyla kendine yarattığı karşılıkla sonsuzluğa ulaşan imgeler görürüz. Sanatın bu tinsel farkındalıklarını kuramıyla görünür kılan Kandinsky, plastik filozofide olduğu gibi görünmeyeni görünür yapma, yeni boyutları sanata dâhil etme gibi edimlerde bulunmuştur. Kavrayış bakımından Kandinsky plastik filozofik bir kavrayışla düşünsel rezonansın sayesinde yaratıcı bağlamını gerçekleştirmiştir. Bir resim yapmak, bir form yaratmak veya renk ile ışık ile olan biçimin yüzeye çıktığı bir resim oluşumundan daha fazla bir insanı hakikat ve tekâmül sezgisel bilgelik ön plana çıkmıştır. İnsanın yaşadığı olgusal gerçeklikler onun için nasıl görünen dünyanın etkisi altında olduğunu, insanın sadece gören değil hisseden ve dokunsal bir duyuyu da barındırdığını fenemenolojik olarak gösterir. Burada da duyumsanan birey olmanın sanatın yaratıcı bir öznesi olarak o deneyimi bize sanat olarak aktarır. Klasik anlamda bir sanatı, ekspresyonlar ve empresyonları sadece bilmekle değil onları en derin şekilde samimi bir üslupla forma dönüştürmekle kendinizin bir parçası yapmakla mümkündür. Sanat yapıtına baktığınızda gördüğünüzün sizin gözünüzden bir boyut kazanıp kazanmadığını anlamak ancak bu şekilde olur.
Özkan Eroğlu’nun plastik filozofi kuramı izleyiciye sadece gözün çeperinden değil kişinin kendi niteliksel yanından yaklaşma özgürlüğü tanıyor. Bu nedenle tekil olması bakımından evrensel de olabiliyor. Büyük evrensel yasaya uygun olmanın yanı sıra kişinin kendisini tanıma, yansıtma ve ruhsallığını görme açısından bir döngüye sokuyor. İzleyen olarak kendi dünyanızın dışa vurulduğu ruhunuzu terbiye eden sanatın derinliklerine inebiliyorsunuz. En azından kendi yaşadığınız gerçekliklerin anlamını fark edebiliyor sezgisel yanlarınızı keşfedebiliyorsunuz. Kendini tanımayı hiç bitirmeyerek derin hislenmeyi yöntemli bir düşünce sistemi olarak zihninizde canlı tutmanız, ekspresyonlarınızın farkında kendi eleştirmeniniz kendinizin olmalıdır. Bugüne kadar peki bu iç ekspresyonları nerede görüyorduk.? Soyut olması, neden sonuç mantığıyla ilerlememesi gibi etkenlerle hem her yerdeydi hem de hiçbir yerdeydi. Gözün görme alanında canlanan imgelerin zihnimizde bıraktığı soyut işaretlerdir. Biz kendi varoluşumuzla anlam yaratmaya çalışıyor, plastik filozofinin eşliğinde ise eylemlerimiz ve yönelimle canlandırmaya çalışıyoruz belki de yapmamız gereken bulduğumuz canlı formları yaşamın doğal akışında sürekli var edecek enerjiye ve akışa kendini bırakmaktır. Bu da sanatın doğadan süzdüğü plastik filozofik deneyimin kendisidir. İlk başlanılan yerin döndüğü bir başlangıç noktasında hiçbir şey aynı değildir. Zamanın , mekanın, hafızanın filozofinin deneyim dediği alandaki girdiği rezonansın yaratıcılığa dönüşmüş hali de diyebiliriz.
[1] Eroğlu,Ö. Sanatın Doğal Kuramı,Plastik Filozofi,s.14,Tekhne Yayınları,2025
Kaynak. Özkan Eroğlu Plastik Fiozofi, Tekhne Yayınları, 2025
Aby Warburg
Aby Warburg (1866–1929) Alman sanat tarihçisi ve kültür kuramcısıdır. Modern ikonoloji ve görsel kültür araştırmaları alanlarının kurucularından biri olarak kabul edilir.
Hamburg doğumlu olan Warburg; klasik filoloji, sanat tarihi, psikoloji ve antropoloji gibi disiplinleri birleştirerek sanat eserlerine salt estetik değil, kültürel bellek, duyguların aktarımı ve simgesel süreklilik açısından yaklaşmıştır. En çok bilinen katkılarından biri, “Pathosformel” kavramıyla, antik çağlardan Rönesans’a ve modern döneme uzanan duygusal imgelerin bedensel jestler yoluyla nasıl aktarıldığını incelemesidir.
Warburg’un en etkileyici projelerinden biri, tamamlayamadığı ancak devrimci etki yaratan Mnemosyne Atlası’dır. Bu çalışma, tarih boyunca dolaşımda olan görsellerin büyük panolar üzerine yerleştirilmiş fotoğraf kesitleriyle izini sürerek kolektif bilinç ve simgesel süreklilik üzerine görsel bir düşünme biçimi geliştirmeyi amaçlar. Aynı zamanda, Rönesans sanatında antik biçimlerin yeniden doğuşu (Nachleben der Antike) temasını sistematik biçimde araştırmıştır. 1921’de kurduğu Warburg Kütüphanesi, daha sonra Londra’ya taşınarak Warburg Institute adını almış ve görsel kültür çalışmaları için önemli bir merkez hâline gelmiştir. Warburg’un çalışmaları, çağdaş sanat tarihi, medya teorisi ve kültürel analiz açısından bugün hâlâ etkisini sürdürmektedir.
Le Corbusier
Le Corbusier (telaffuzu: [lə kɔʁbyzje]) olarak tanınan Charles-Edouard Jeanneret (6 Ekim 1887 – 27 Ağustos 1965) İsviçre asıllı Fransız mimar. Modernizm‘e ve Uluslararası Uslüp’e yaptığı katkılar ile tanındı. Kariyeri uzun yıllar sürdü ve Avrupa‘da, Hindistan‘da ve Rusya‘ya başlıca olmak üzere oldukça mühim binalar inşa etti. Aynı zamanda; şehir plancısı, ressam, heykeltıraş, yazar ve modern mobilya tasarımcısıydı.[1]
Modern yüksek tasarımın öncü çalışmalarını yaptı ve kendisini toplu konutlar ve kalabalık şehirler için daha iyi yaşam koşullarını sağlamaya adadı. Daha sonra eleştirmenler tarafından mimarlık biçimi-stili ruhsuz monolitler olarak (yekpare dikmeler) ve kendini beğenmiş olarak eleştirildi.[2]
Yaşamı
Çocukluğu ve öğrencilik dönemi
Le Corbusier, İsviçre’de La Chaux-de-Fonds‘da doğdu. Babası saat kadranı ustasıydı, annesi ise piyano dersleri veriyordu. Le Corbusier 13 yaşında okulu bırakarak babasının yanında çalışmaya başladı. Aynı zamanda Uygulamalı Sanatlar Okulu’na yazıldı. Orada çizim ve sanat tarihi öğretmeni olan Charles L’Eplattenier’in etkisiyle mimarlığa ve “Arts and Crafts” hareketine ilgi duymaya başladı. Henüz öğrenci iken kübist çizgiler taşıyan bir cep saati tasarımıyla Torino’da uluslararası bir ödül kazandı.[3]
1908’de Paris’te Auguste Perret’nin (1874-1954) yanında çalışmaya başladı ve ondan betonarmenin ilkelerini öğrendi ve aynı zamanda Paris’in kültürel yaşamında yer almaya başladı. 1910’da betonarme bilgisini geliştirmek için Almanya’ya gitti ve orada mimarların bir birliği olan “Deutscher Werkbund” üyeleriyle ilişkiler kurdu. Berlin’de bir süre ilk sanayi tasarımcılarından bir olan Peter Behrens’in yanında çalıştı. Ardından mimarlık eğitiminin en önemli evresi olarak nitelediği ve aralıklarla dört yıl süren doğu gezisine çıktı. Bu dönemde gördüğü Antik Yunan mimarlığı äle Balkanlarda ve Anadolu’da gördüğü yerel mimarlık ve Osmanlı mimarlığı Jeanneret’i derinden etkiledi, onun için önemli bir esin kaynağı oldu.[3]
Erken dönem çalışmaları

1915’te Dom-ino Evi (Dom-Ino House) ve Pilotis Villası üzerine çalıştı. Dom-Ino Evi daha sonra hem kendisinin hem de modern mimarinin yapısal temelini oluşturan bir örnek oldu.[3] Bu projede Jeanneret ilk defa yapı çatısını iç mekan düzenlemesinden ayırıyor ve “mobil mimarlığın” gelecekteki tezlerinin işaretini veriyordu.[4] 1916’da tasarladığı Villa Schob (ya da Villa Turque) ise oryantal tarzda çalışmaları idi. Art arda dar ve geniş bölümlerden oluşan simetrik ızgara planlarıyla saray-ev temasını işledi.[3]
1917’da yeniden Paris’e yerleşen Le Corbusier ressam Amédée Ozenfant’la (1886-1966) tanıştı ve hiç mimarlık işi bulamadığı için Ozenfant’ın etkisiyle ressamlığa yöneldi[4] ve düşüncelerini onunla birlikte çıkardıkları L’Esprit Nouveau (Yeni Ruh) dergisinde savundu. Buradaki yazılarını “kuzgunumsu” anlamına gelen, aynı zamanda dedesinin adından (Lecorbézier) türettiği “Le Corbusier” takma adıyla imzaladı ve sonraları da bu adı kullanmaya devam etti ve bu adla tanındı.[3] Hatta birlikte “Kübizmden Sonra” başlıklı bir manifesto-kitap yazdılar. Basel’de bankacılık yapan Raoul La Roche, Jeanneret’in tablolarının düzenli müşterisi oldu ve Jeanneret de açık artırmalara La Roche adına katılıp resimler satın alıyordu.[4]
İlk önemli kitabı olan Bir Mimarlığa Doğru 1923’te yayımlandı. Le Corbusier kitabında geleneksel, süslemeci mimarlık anlayışının tersine, yalın ve işlevsel yapıları savunarak, toplu konut anlayışına yeni bir boyut getirdi. Temel yaklaşımı olan işlevselciliği detaylı şekilde ortaya koydu. Buna göre mühendisliğin yaşadığı hızlı değişim mimarlıkta karşılığını bulamamıştı. Dönemim mühendislik ürünleri olan otomobiller, uçaklar, yolcu gemileri mimarlığın geçirmesi gereken değişimi açıklamak için önemli araçlardı.[5] Kitabında o dönemde mimarlıkla ilgili en ileri fikirleri bir arada bulmak mümkündü. Kitabında tahıl silolarının, yük gemilerinin, uçak ve otomobillerin resimleriyle yer verdi. Parthenon ile 1921 model bir spor araba olan Delage grand-spor‘a aynı sayfada yer vermesi iğrenç bir provokasyon olarak görüldü. Corbusier bu kitapta kendisi için hep geçerli olacak olan mimarlığın beş ilkesini de belirtiyordu. Bunlar şöyle sıralanıyordu:[4]
- Engelle karşılaşmadan evin içinden geçen temel direk
- Duvara göre özerkliği bulunan yapı çatısı
- Her kata kendine özgü bir nitelik kazandıran özgür plan
- Özgür cepheler
- Teras çatı
“Bir Mimarlığa Doğru” 1923 Paris’inde şaşkınlık ve tepki doğurdu. Aslında La Corbisuer’in fikirleri aydınlanma döneminin başından beri gözlemlenebilecek şeylerdi. Mühendis “geleceğin adamı” olmuş, mimar “geçmişin adamı” olarak kalmıştı. Bunu değiştirmek için Le Corbisuer’in önerdiği yüzen şehir olarak yolcu gemisi Jules Verne‘de, Viollet-le-Duc‘de vardı. “Ev ikamet edilen bir makinedir” sloganı F.L. Wright tarafından kullanılmıştı. Le Corbisuer’in ışıyan kent hayali de aslında ütopik komünist Fourier’in düşlediği bir ortak yaşam yeri olan “phalanstère” (manastır ve Roma phalanx’ının birleşimi) idi. Hatta SSCB’nin doğusu Le Corbusier’i oldukça heyecanlandırmıştı.[6] Ancak kitabı çok ağır eleştiriler aldı, insanlar bir manastırda ya da bir yolcu gemisi kamarasında yaşamaya istekli değillerdi. Francatel’e göre Le Corbisuer, makineci, rasyonalist ve militarist ideolojilerin hepsini şahsında toplamıştı. Onun hayal ettiği dünyada “neşe ve temizlik zorunlu olacaktır. Bu dünya bir toplama kampı evreni, daha doğrusu bir getto” idi.[6]
1923-24 yıllarında La Roche ona ilk başyapıtını yaratma imkânı sağladı. Bahçe gibi düzenlenmiş teras çatısıyla çok renkli La Roche binası. İkinci başyapıtı ise 1929-1931 yıllarında tasarladığı Poissy’deki La Savoye villası oldu.1930-31 yıllarında Champs-Elysees’deki bir binanın tepesine çok lüks bir daire, bunun dışında Var’da Madame de Mandrot için bir villa inşa etti. Zengin müşterileri için müstakil evler tasarlarken, kent halkı için toplu konutlardan oluşan bir dünya düşünüyordu.[6]
Şehircilik Çalışmaları

1922 yılında Le Corbusier’i bir ressam-dekoratör olarak kabul eden “Sonbahar Sergi Salonu” organizatörleri ondan sergi için bir çeşme projesi sipariş ettiler. Bu teklife çok sinirlenen Le Corbusier şöyle cevap verdi: “Tamam size bir çeşme yapacağım, ama çevresine de üç milyonluk bir yerleşim yeri koyacağım”[6] Ardından Amerikan gökdelenlerinin etkisiyle merkezinde 24 tane 60 katlı haç planlı büro binasının ve 10-12 katlı konut bloklarının olduğu ve bu merkezin yeşil bir alanla çevrelendiği “Üç Milyonluk Çağdaş Kent” tasarımını yaptı.[3]
Yine 1922’de “Citrohan” standart ev projesini çizdi. Le Corbusier’in Citroën araba markasının adını çağrıştıracak şekilde seçtiği bu isim evleri de arabalar gibi fabrikada inşa edip, sonra götürüp bi yere yerleştirme fikrinden kaynaklanıyordu. Le Corbusier bunun için gerekli kazık temeller fikrinden asla vazgeçmedi, hatta sonraları 1956’da Marsilya’daki konut birimlerinde bu düşüncesini uyguladı.[6]
1924 yılında Paris’te Sevres sokağındaki eski bir manastırın uzun koridorunu kiralayarak atölyesini kurdu ve kuzeni Pierre Jeanneret ile ortak çalışmaya başladı. 1925 yılında “Süsleme Sanatları Sergisi”nde bir mimarın evini inşa etmesi istendiğinde yine itiraz etti. Bir ev herkes için tasarlanmalıydı. Sergi yönetimiyle yaşadığı sürtüşme yüzünden Le Corbisuer’in pavyonunun “L’Esprit nouveau” etrafı çitlerle örülüp girişi yasaklandı. Pavyon ancak Eğitim ve Güzel Sanatlar Bakanı Anatole de Monzie’nin araya girmesiyle açılabildi. Le Corbusier çatışmadan çekinmediği gibi, üstelik bir de “Günümüzde Süsleme Sanatı” adında bir kitap yazdı.[6]
Sergideki pavyonda sergilediği projede Paris’in büyük kısmını yeniden düzenliyordu. Ren nehrinin kuzeyini tümüyle yıkıp altmış katlı haç şeklinde yapılmış dev kulelerin, ortagonal caddelerin ve park benzeri yeşil alanların olduğu bir plan sergiliyordu.[3]
1925’te Paris’teki uluslararası bir dekoratif sanatlar sergisinde Le Corbusier’nin, yaşayan hücre olarak nitelediği ilk ev modeli yer aldı. Hücre adını verdiği birimler bir araya getirildiğinde bir blok oluşturuyordu. Bu bloklardan biri Marsilya‘da 1946-1952 yılları arasında yapılan Unite d’Habitation‘dur (Yerleşim Birimi).
1928 yılında SSCB’de Kooperatifler Birliği Centrosoyouz’un kooperatif merkez binası için düzenlediği uluslararası yarışmayı kazandı. Bütün tasarımı bitirdi ancak Sovyet yetkilileri olan anlaşmazlıktan dolayı proje hayata geçirilemedi. Daha sonra projenin yönetimini Nikolai Kolli aldı ve Le Corbusier ile yazışarak binayı onun düşüncesine göre yaptı. Bina Le Corbusier’in beş temel ilkesinin tümünü yansıtır, sadece iç tasarımda Stalinist dönemin yeni zevklerini taşır. Yapı ofislerin olduğu üç dikdörtgen bina ile konser salonu ve büyük salonun olduğu, caddeye açılan kavisli dördüncü binadan oluşur.[7]
Ustalık Dönemi Çalışmaları

Le Corbusier, Uluslararası Modern Mimarlık Kongreleri (CIAM)‘ın kuruluş çalışmalarına da katıldı ve danışmanlık yaptı, konferanslar verdi.[3] CIAM tarafından belirlenen Atina Tüzüğü’nde kent planlamasının temel ilkeleri dört işlev üzerine kuruluyordu: barınma, çalışma, dinlenme ve ulaşım. Bu temel ilkeler Le Corbusier’in kent planları tam da bu bu işlevlere göre bölgeleme anlayışını yansıtıyordu: Merkezde yüksek katlı çalışma alanları ve çeperinde sosyal aktivitelerle birlikte düşünülmüş konut bölgeleri ve onları birbirine bağlayan çok şeritli otoyollar.[5]
Konut Birimi (Unite d’Habitation) bu anlayışın örneklerinden biridir. Doğrusal bir düzen içinde yer alan iki katlı konut birimleri iki yönden güneş alabilmekte, alışveriş, yemek ve temizlik gibi hizmetler yapının içinde sağlanmaktadır.[3] 1.800 kişiyi barındıracak 18 katlı bu yapının içinde, rafa dizilen şişeler gibi yerleştirilmiş, apartman dairelerinin yanı sıra, anaokulu, tiyatro, alışveriş merkezi, spor salonu gibi ortaklaşa kullanılacak hizmet birimleri bulunuyordu.
Kesintisiz bir arazi kullanımı gerçekleştirmek için ayaklar üzerine yükselen yapının boyutları Le Corbusier’in Modülör adını verdiği oran sistemine göre düzenlenmiştir. Bu oran sistemi 1.83 boyundaki bir insanın (belinin yerden yüksekliği 1.13 metre, elini kaldırdığında 2.26 metre) boyu ölçü olarak kullanılmıştır. Le Corbusier prefabrik ve endüstriyel yapım teknikleri için bir rehber olarak düşündüğü Modülör’i 1946″da açıkladı ve iki yıl sonra da yayınladı. Bu dönemde yaptığı en önemli ve en sıra dışı yapısı silo benzeri kuleleri, mantar başına benzeyen kalın beton örtüsü ve küçük açıklıklarıyla Ronchamp Şapeli’dir. (1954)[3]
1951-56 arasında Hindistan’da Chandigarh’da tasarladığı simgesel özelliği güçlü yapılar, 1958’deki Brüksel Dünya Sergisi’nde hiperbolik paraboloit form kullandığı Philips pavyonu yine önemli eserleridir. Le Corbusier’in son yapıtları Yat Kulübü (1965, Chandigarh), Zürih Sergi Pavyonu [8](1967) ve Venedik’teki Merkez Hastanesi (1965) oldu.[3]































































